Таулардағы қар жамылғысының үстіндегі бақылаулар

 

Таулардағы қар қорын бақылау жалғасуда. ХГЖ (1957-1960 жж.) дайындау және жүзеге асыру кезеңінде басталған зерттеулер Тұйықсу тау-мұзды бассейнін 50 жылдан астам қатарынан жұмыс істеп келе жатқан қазақстандық гляциологтардың тұрақты эксперименттік базасына айналдырды. Бақылаулар қазіргі заманғы гляциологияның бүкіл әлемдегі көптеген мәселелерін қамтитын бағдарлама бойынша жалғасуда. Мұздықтардың шоғырлануы – абляциясын және массалық балансын, еріген су ағынын, мұздықтың беткі деңгейінің ауытқуын, мұздықтың ауданы мен көлемінің өзгеруін зерттеуге баса назар аударылады. Мұздық аймағының метеорологиялық жағдайларын зерттеу, сондай-ақ қар ресурстарын бағалау жүргізіледі.

1-суретте: қар жауғаннан кейін 06. 05.2023 ж. Тұйықсу -1 метеорологиялық алаңындағы рельстер бойынша қардың биіктігі 140-160 см құрады, бұл орташа көпжылдық мөлшерден (65 см) едәуір көп.

 

1.Фото – 2023 жылғы 6 мамырда жауған қардан кейінгі қардың биіктігі Тұйықсу-1 метеопаркте қар өлшегіш рельстер бойынша (биіктігі т.д.3450 м.). С. Л. Гебельдің фотосы

2-Фотода Тұйықсу-1 Метеопаркі қармен жабылған, қоршау торының бір бөлігі көрінеді.

 С. Л. Гебельдің фотосы

Бақылау алаңы Тұйықсу мұздығының ежелгі моренасының қиыршық тасты беткейінде орналасқан. Соңғы жылдары алқаптың микротопографиясы айтарлықтай өзгерді-микросападиндер пайда болды, бұл морена ішіндегі мұз линзаларының еруіне және оның шөгуіне байланысты. Сондықтан метеокүркелер еңкейіп қалады, ал қызметкерлер олардың дұрыс орналасуын сақтауы керек.

 

Маусым 2, 2023